Żydzi na polsko-niemieckim pograniczu

Spotkanie robocze w ramach projektu "Po śladach"

17.6.2007r., Groß Neuendorf nad Odrą

Program

I. Z dziejów Żydów w prowincjach Brandenburgii i Pomorza (60 min., 10.00-11.00)

Z dziejów Żydów w Brandenburgii (Wriezen), Brigitte Heidenhain, Potsdam

Z dziejów Żydów w Nowej Marchii (Landsberg/Gorzów, Küstrin/Kostrzyn, Arnswalde/Choszczno), Robert Piotrowski, Gorzów Wlkp.

Z dziejów Żydów na pomorzu (po roku 1945), Janusz Mieczkowski, Szczecin

przerwa na kawę

II. Po żydowskich śladach (krótkie wystąpienia; łącznie 120 min., 11.15-13.15 )

Stosunek do żydowskich śladów (synagogi, cmentarze...) w Brandenburgii i na polskich ziemiach zachodnich

na Pomorzu Zachodnim, Mirosław Opęchowski, Szczecin

na Ziemi Lubuskiej, Andrzej Kirmiel, Zielona Góra

w Brandenburgii, Reinhard Schmook, Bad Freienwalde

Dziedzictwo żydowskie w poszczególnych miejscowościach – ratowanie, ochrona, dokumentacja

Guben/Gubin, Andreas Peter (jeszcze nie zaproszony)

Frankfurt/Słubice, Ekkehard Reiss (jeszcze nie zaproszony)

Skwierzyna/Schwerin an der Warthe, Bledzew/Blesen, Tomasz Watros

Pamięć o żydowskich współmieszkańcach na łamach pism niemieckich wypędzonych, Wilfried Reinicke, Crossen/Krosno; Berlin

przerwa na obiad 13.15-14.15

Po obiedzie spacer po cmentarzu żydowskim (oraz obejrzenie dawnej synagogi) w Groß Neuendorf (oprowadza Sven Sachenbacher).

III. Żydowska obecność na pograniczu – dzisiaj (krótkie wystąpienia, łącznie 30 min., 15.30-16.00 )

Jidysz i literatura w jidysz na Viadrinie, Ingedore Rüdlin

Gminy żydowskie we Frankfurcie n. Odrą (odmowa) i Szczecinie, N.N. (?)

IV. Dyskusja na temat wspólnych szkolnych i pozaszkolnych projektów

(150 min., 16.00-18.30, z przerwą na kawę)

• Peter Staffa, Friedrichsgymnasium, Frankfurt n. Odrą
• Matthias Schreck, Dreiklanggesamtschule, Schwedt
• N.N. (Frau Stoischek?) 1. Förderschule - Nordendschule, Eberswalde
• Fundacja Judaica Lubuskie, Andrzej Kirmiel, Zielona Góra
• Tomasz Watros, Skwierzyna
• Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego (FODZ, Warschau), Albert Stankowski
• przedstawiciele różnych organizacji i instytucji (RAA, Schule ohne Rassismus ...)

Pytania do dyskusji:

• Jak rozpocząć poszukiwanie śladów? Literatura i źródła? Upowszechnianie wyników – wystawy, publikacje, przewodniki, trasy wędrówek, imprezy, tablice pamięci, jednostki lekcyjne, etc.
• Kto z kim mógłby współpracować: nauczyciele i uczniowie; Polacy i Niemcy, naukowcy i amatorzy, dawni niemieccy i dzisiejsi polscy mieszkańcy?
• Stosunek do żydowskiego dziedzictwa po obu stronach Odry – różnice i ich przyczyny. Jak w Polsce zachodniej traktuje się dziedzictwo Żydów niemieckich?
• Gdzie szukać pomocy lub inspiracji - fundacje (KARTA, Körber, konkursy uczniowskie...), strony internetowe („Vernetztes Gedächtnis“, Braunschweig), ogólnokrajowe projekty (FODZ).

Zakończenie spotkania ok. 18.30